Mayıs 2009 - Fuzûli Oğuzhan Öğreden. İyi Seyirler.
Çoğumuz bedenlerimizi yeterince tanıdığımızı sanırız.
Ama baskı altında kaldıklarında, bedenlerimiz bize ne kadar...
...sıradışı olabileceklerini gösterir.
Bu gelişmiş makine...
..fizik kimya biyoloji herşeyi gören ve bilen üstün bir aklın eseri
O kadar karışık ki, hala içimizde olan...
...bir çok olay bizi şaşırtmaya yetiyor.
Gizli bir dünya, ama artık...
...eski zamanların aksine bu dünyayı 3 boyutlu olarak inceleyebiliyoruz.
Birçoğumuz kemiklerimizde...
...ve kaslarımızda bulunan insanüstü gücün farkında değiliz.
Ama acil bir durumda, çok hızlı koşabiliriz...
...yere ölümcül bir şekilde çarpıp, kurtulabiliriz...
...hayal bile edemeyeceğimiz ağırlıklar kaldırabiliriz...
...ve miller boyunca araba sürebiliriz.
Kaslarımız.
Binlerce lif...
Milyonlarca filament...
Başka bir deyişle bize gücümüzü veren mikroskopik motorlar.
İnsan bedeni sınırlarını...
...zorlarsa harekete geçmek için hazır bekliyorlar.
Bir hortum Missouri ovalarından saatte 150 milden...
...yüksek bir hızla, yoluna çıkan...
...her şeyi talan ederek geçiyor.
Yoluna çıkan, prefabrik bir evin üzerinden geçerken...
...bir adam fırtınanın kalbine doğru çekiliyor.
Fena halde sarsıldıktan sonra...
...bedeni tamamen gevşemiş bir şekilde...
...gökyüzünden çeyrek mil ileriye düşüyor.
Çok şaşırtıcıydı.
Olmam gereken yerde olmadığımı biliyordum.
Olup bitenleri kavramam neredeyse bir dakika sürmüştür.
Matt'in tek bir kemiği bile kırılmamıştı.
Peki bu nasıl olabildi?
Bilim adamları Matt'in yere en azından saatte...
...otuz millik bir hızla çarptığını tahmin ediyorlar.
Buna rağmen kemikleri, iç organlarını...
...ezilmekten korudu.
- Matt, kapı! - Kapatıyorum.
İskeletimiz 206 kemikten oluşmaktadır.
Kollarımızdaki ve bacaklarımızdaki en büyüklerinden...
...ellerimizdeki ve ayaklarımızdaki en küçük kemiklere kadar.
Yaşarken yaptığımız hareketler için...
...bize güçlü ve esnek yapımızı veren de bunlardır.
Kemiklerimiz inanılmaz şekilde sağlamdır.
Klasmanları çok farklı olsa da, kemik betondan bile sağlamdır.
Yeryüzünde başka hiç bir malzemede...
...görülmeyen bir sağlamlık-ağırlık oranı vardır.
Kemiklerimizin gücünün ve hafifliğinin sırrı içinde yatmaktadır.
Bu sır boş hücrelerden oluşan bir yapıdır.
Duvarları kağıt kadar incedir.
Kemiklerimiz sağlamlığını kalsiyum ve fosfordan, dişlerimizde...
...ve deniz kabuklarında bulunan malzeme de budur, alır.
Ama şaşırtıcı bir şekilde...
...kemik yapımızın neredeyse yarısı yumuşak ve canlıdır.
Böylece kemiklerimiz esneklik kazanır.
Her yedi yılda bir...
...sağlıklı bir insan bedeni her bir kemik hücresini yeniler.
Bu yenilenme kemiklerimizi son derece güçlü, aynı zamanda...
...şartlara eşsiz bir şekilde uyumlu kılar.
Kemiklerimizin asıl güzelliği de, hammaddeleri el verdiğince...
...bulundukları bölgeye özel olarak...
...karşılaştığı durumlara göre değişebilmesidir.
Aynı zamanda, kemiklerimizde onları bükülerek, ezilerek...
...ve bir çok farklı zorlanma şekliyle kırılmaktan...
...koruyacak geometrik tasarımlar vardır.
Siz neyseniz, kemikleriniz de odur.
Ve onlar da parmak izleriniz kadar benzersizdir.
İhtiyaçlarınıza göre sürekli değişirler.
Bir koşucunun bacak kemikleri, bir yüzücününkinden daha güçlüdür.
Bir tenisçinin raket kolundaki kemikleri daha büyüktür.
Kemiklerimiz dünyadaki hiçbir maddeye benzemezler.
İnanılmaz noktalara zorlanmaya bile dayanabilirler.
Hiçbir şey görmüyordum. Çok karanlıktı.
Ve şöyle dedim. "Tanrım, buraya kadarmış."
Gerçekten çok korkunçtu.
Yukarıya baktığımda, hiçbir şey yoktu...
...ne duvarlar, ne mobilyalar, hiçbir şey.
Matt!
Biraz önce durduğu yere, karavanın diğer tarafına gittim.
Gitmişti.
O an...
...onu asla bulamayacağımı düşünmüştüm.
Matt çeyrek mil uzağa düştüğünde...
...kemiklerinin kırılmamasını sağlayan sadece sağlam...
...olmaları değil, aynı zamanda esnek de olmalarıydı.
Göğüs kafesi neredeyse bir inç kadar esneme payına sahipti.
Uyluk kemiğimiz, kırılmadan önce neredeyse bir tona kadar...
...kuvvete dayanabilir.
Matt'in hayatını kurtaran,...
...kemiklerinin doğal dayanıklıklarını en üst seviyede kullanmasını...
...sağlayan, son anda olan bir şeydi.
Fırtına evi vurunca, odanın diğer tarafından bir lambayı...
...havalandırmıştı. Ve bu lamba onu bayılttı.
Matt'in bedeni de böylece tamamen gevşemişti.
Bütün kasları tamamen gevşemişti.
Bunun sayesinde kemikleri düşmenin şokunu karşılayabildi.
Söylediklerine göre, eğer bilincim açık olsaymış...
...bu haliyle olandan çok daha fazla zarar görebilirmişim.
Son derece gevşemiş olduğumu,...
...fazla yaralanmamamın nedeninin bu olduğunu söylediler.
İnanılmaz bir şeydi.
Her yerinde kan vardı, ama fazla sakatlanmamıştı.
Neredesin sen? Neredesin sen?
Hepimizin içinde inanılmaz bir güç vardır.
Tahmin ettiğimizden de çok.
Normal bir insan bile bu adamın kaldırdığı ağırlığı kaldırabilir...
...ama sadece acil bir durumda.
Burası biraz dikmiş.
1200 poundluk bir kayanın altında kalmış,...
...uçuruma ve mutlak ölüme sürüklenen...
...bir dağcı, kaslarında olağan sınırlarının...
...çok üstünde bir güç buluyor.
New Mexico'daki Sandia Dağları...
...bir çok dağcıyı sınav ediyor.
Bu dağların granit yüzeyi, kırılganlığıyla ünlüdür.
Burası biraz dikmiş.
Marc önümdeydi, ve ayağımın biraz kaydığını hissettim.
İçgüdüsel olarak, tutunmak için...
...uzandım ve ellerimle kayanın üstünden tutundum.
Aah!
O anda sanki kıyamet koptu.
Duvar tam anlamıyla ellerime gelmişti.
Sinjin!
Bu şey devasaydı.
Ve ona çarpıp da onu nasıl öldürmedi, bilmiyorum.
Ben sadece izleyebiliyordum.
Ve o anda hala canlı olduğuna inanamıyordum.
Kaya levhası Sinjin'i sıkıştırmıştı.
Bu levha göğüs kafesini kırabilirdi, ama kol kasları...
...kayayı tutmayı başarmıştı, ama sadece tutabiliyordu.
Daha kötüsüyse, eğimli bir çıkıntıda olmalarıydı.
Yani yüksek bir yamaca, ve ölüme doğru kayıyordu.
O anda sersemlemiş, ve şoka girmişti.
Ama bedeni, aşırı yüklemeye geçmişti.
Sinjin'in kurtuluşu kollarında, göğüslerinde,...
...ve omuzlarında gizli olan güç sayesinde oldu.
Peki sıradan kaslar nasıl böyle devasa bir şeyi hareket ettirebildi?
Kas yapısı, gerilip gevşeyerek çalışır.
Kemiği çekerek, onu bir kaldıraç gibi kullanır.
Bu gerilmeler mikroskobik boyutlarda olur.
Sinjin'in her kasında, bir kablonun içindeki teller gibi birleşmiş...
...ayrı ayrı binlerce lif vardır.
Yaşlandıkça, kaslarımız büyüyebilir ya da küçülebilir.
Ama kaslarımızdaki lif sayısı doğduğumuzdaki sayıyla aynı kalır.
Her lifin içinde de, daha küçük filamentler vardır.
Kası harekete geçirmek için...
...kimyasallar komşu filamentleri, bir araya toplanması için uyarır.
Birbirine bitiştirilmiş parmaklar gibi beraber hareket ederler.
Birbirlerinin üstünden kayarak geçerken, bütün kas lifleri kısalır.
Tüm kas hareketlerimiz bu şekilde gerilmelerle olur.
Asıl şaşırtıcı olan şey ise bir çoğumuzun...
...aynı anda kaslarımızdaki liflerin yalnızda üçte birini...
...kullanıyor olmamızdır. Kendimizi zorlarken bile.
Ki bunlar kaslarımızın gücünü en iyi kullandığımız zamanlardır.
Ama eğer Sinjin hayatta kalmak istiyorsa...
...farklı bir şeyler yapması...
...ve yarım tondan daha ağır bir kayayı atması gerekiyordu.
O da kaslarındaki bütün gücü serbest bıraktı.
Sinjin 1200 pound ağırlığında bir kaya parçasını kaldırdı.
Bu Bench-press dünya rekorunun bir buçuk katı ediyor.
Normal şartlar altında, o kayayı...
...bırakın bedenimin üstünden atmayı, birazcık kaldırmamın...
...bile hiç bir imkanı yoktu.
Sinjin, hareket etme! Hareket etme!
Kıpırdama! Yaralısın.
Sinjin imkansızı başardı...
...çünkü beyni kaslarındaki bütün lifleri...
...aynı anda çalıştırdı.
Sonuçta ortaya çıkan güç öyle fazlaydı ki...
...kaslarının kemiklerinden atmasına bile neden olabilirdi.
Anlık bir içgüdü olarak...
...Sinjin'in beyni hayatını kurtaran kararı verdi ve...
...kol ve omuz kaslarındaki her bir lifi tetikledi.
Ve bu liflerin hepsi beraber, kayayı çok kuvvetli bir şekilde itti.
Normalde insanlar bilinçliyken, ya da isteyerek...
...kaslarına böyle bir şey yaptıramazlar.
Genellikle bunun için özel bir durum olması gerekir.
Acil durumlar, çok büyük miktarda güce...
...ihtiyaç duyduğunuz durumlara verilebilecek en iyi örnektir.
Bedeniniz bir anda eşgüdüme girer...
...ve bu uç noktaları yaşarsınız.
Yardım isteyeceğim, tamam mı?
Bu gücün belli bir bedeli vardır.
Hayatını kurtarmanın karşılığında...
...Sinjin kol kaslarını ciddi bir şekilde sakatladı.
Hissetmeye başladığım, o anda çektiğim acının üstüne...
...her yerimde de kan vardı.
Gerçekten rezil bir durumdu.
Hiçbir yere kımıldamıyorsun, anladın mı?
Ama kurtulmuştu.
Kaslarımızda, sınırlarımızı zorlamamız gerektiğinde...
...ortaya çıkarabileceğimiz hayranlık verici bir güç taşırız.
Ama her gün, her saat...
...kemiklerimiz zaten çok ciddi kuvvetleri taşımak zorunda kalırlar.
Gündelik yaşantımız bile onları yorar.
Hayatta kalabilmek için, insan iskeleti öyle bir şekilde yaratıldı ki
...hiçbir teknoloji taklit edemiyor.
Bu sokak jimnastikçileri...
...bedenin esnekliğini en uç noktalarına kadar sınayan...
...bir spor olan free-runningde dünya liderlerinin arasındalar.
Böyle bir sporun var olabilmesini sağlayan şey ise, bacaklarımızın...
...yüksek performanslı şok emicileri olmasıdır.
Koşarken bacaklarımıza binen yük...
...ağırlığımızın üç katıdır.
Zıpladığımızda ise, binen yük...
...ağırlığımızın 10 katına kadar çıkabilir.
Ama bedenimizin de böyle ciddi kuvvetleri karşılamak için özel yöntemleri var.
Yere inerken, bacak kaslarımız devasa elastik bantlar gibi...
...enerjiyi emer, iskeletimizin kolayca çökmemesinin nedeni budur.
Bu şoku kaldırabilmemizin asıl püf noktasıysa...
...insan yapısındaki, hiçbir teknolojinin üretemediği muhteşem mühendisliktir.
Dizlerimiz.
Diz kemiklerimiz bağlarla bağlanmıştır.
Birbirine çapraz şekilde uzanan lifli dokular.
Eklemimiz büküldükçe, onlar da gerginleşir.
Bu bağlar, naylon halatlardan iki kat daha sağlamdırlar.
Ve bu dizilimleriyle neredeyse bir ton ağırlığa kadar dayanıklıdırlar.
Eklemlerimizin temelinde, iki kemiğin arasında...
...dikkate değer bir madde vardır.
Kıkırdak.
Bir inç kalınlığında, ufak bir parça.
Çarpışmanın tüm kuvvetini bu parça emer.
Kıkırdak aynı zamanda, burnumuza ve kulaklarımıza da şeklini verir.
Hammaddesi kolajendir.
Ama iş eklemlerimize gelince, kıkırdağın inanılmaz özellikleri vardır.
Kıkırdak dokusunun liflerinin %80'i suyla kaplıdır.
Çarpışma esnasında, su yastığı etkisi yapar.
Diz kıkırdağımız, dağılmadan önce yedi ton...
...yük taşıyabilecek kadar güçlüdür.
Dahası, bu tamponların yüzeyindeki...
...kolajen lifler, neredeyse dağılmaz bir yapıya...
...erişebilmek için eşsiz bir şekilde düzenlenmişlerdir.
Böylece diz kemiklerimiz birbirlerinin üstünde...
...iyi yağlanmış miller gibi hareket edebilir.
Hayatımız boyunca binlerce, milyonlarca türden...
...basınç bu küçük bölgeye, eşsiz sağlamlıkta bu tasarıma etki eder.
İnsan bedeni gizli bir gücü ve esnekliği içinde...
...saklayan inanılmaz bir makinedir.
Peki kemiklerimizi ve kaslarımızı sınırlarını "aşmaya"...
...zorladığımızda ne olur?
Ciddi bir yaralanmanın koşudaki bir sporcuyu bile durdurabileceğini sanarız.
Aslında, bedenimiz olağan tepkilerini...
...kendi kendine durdurabilecek kadar güçlü.
Bu sayede biz de hasarı görmezden gelip, devam edebiliyoruz.
Ama bunu sadece...
...çok özel bir şartlar bütünü altında yapabiliriz.
İki rakip üniversite futbol takımı kapışıyor.
Sezonun ilk maçıydı.
Üçüncü çeyrekte, dış top tutucuydum.
Oyun devam ederken,...
...Cerritos Üniversitesi tekrar öne geçmeye çabalıyor.
Oyun Ryan Petty'nin pası tutması üzerine kurulu.
Ortasahanın ilerisinde bir out-route'a yakalandım. NOT
Kolumdan vurulduğumu ve kolumun paramparça...
...olduğunu hissettim.
Çok ciddi bir şey olduğunu anlamıştım.
Hayatımda çektiğim en büyük acılardan biriydi.
Son hızında koşarken, iki savunma oyuncusu Ryan'ı düşürdü.
Bu saatte yirmi mil hızla giden bir kamyonun çarpmasıyla eşdeğerdi.
Bu çarpışda Ryan'ın bağlarını lastik gibi esneterek...
...sağ omzunun köprücük kemiğinden ayrılmasına neden olur.
Bağlarındaki ve kaslarındaki binlerce acı almacı...
...derhal beynine, sakatlığını...
...anlatan sinyaller göndermeye başlıyorlar.
Bu noktada bir çoğumuz acı içerisinde yere yığılırdık.
Ama Ryan'ın pes etmek gibi bir niyeti yoktu...
...ve omzundan gönderilen acı sinyallerini görmezden geldi.
Oyunun sonuna kadar oynadım.
Yani neredeyse maçın dörtte üçü.
Ağrıyordu, adrenalin sayesinde...
...sonraki bir kaç gün hissedeceğim acının yanında...
...hiçbir şey sayılmayacak olsa da, çok ağrıyordu.
Ryan sadece adrenalin sayesinde devam etmiyordu.
Kafasının içinde, antrenmanları beynini yeniden programlamasını sağlamıştı.
Ryan'ın beyin hücrelerinin şu anda bağlı oldukları şekil, sonucunu verdi.
Bedenimizde oluşan hasarlar sonucunda hepimiz acı hissederiz.
Ama bu acıya verdiğimiz tepki, ne kadar acıya...
...dayanabileceğimiz konularında birbirimizden ayrılırız.
Bu farklılık acı eşiğimizden...
...acıya dayanıklılığımızdan belli olur.
Yani "Yeter artık, pes ettim." diyene kadar...
...ne kadar acıyı gözardı edebildiğinizden.
Futbol oyuncularının dayanıklılıkları yüksektir.
Bu öğrenilen bir özellik şüphesiz.
Eğer büyürken size sürekli...
...acıyı belli etmenin bir zayıflık işareti olduğu söylendiyse...
...acınızı kabullenmeyeceksinizdir.
Beynimizi ve bedenimizi, olağanüstü şeyler için...
...programlayabiliriz. Ama bunun bir bedeli vardır.
Ryan'ın bağ dokusu zaman içinde sıkılaşıp eski haline döndü.
Ama iyileşmesi uzun sürdü, çünkü maça devam etmişti.
Ryan ve takımı için zaferin bedeli buydu.
Bu oyunu oynarken herkes acı çeker.
İnsanların bedenlerini sınırlarının ötesine...
...zorlamayı seçtikleri tek dal sporlar değil tabii ki.
En güzel sahne sanatlarından birisi...
...aynı zamanda en çok acı verenlerden de birisi.
Bale bir sanat türü olduğu için...
...zahmetsiz ve acısız olduğu gözüyle bakılıyor.
Ne kadar acılı olduğunu...
...söyleyerek birilerini bu işe özendireceğimizi de sanmıyorum.
Başparmakların ucunda dans etmek, çok zarif bir görüntü...
...ama bu hareket dansçının eklemlerini normal sınırlarının üstüne zorlar.
Şaşırtıcı bir şekilde, başparmak kemiklerindeki basınç...
...birbirinin üzerinde tek ayakta dengede duran...
...üç tane filin ağırlığına denk olur.
Başparmak eklemlerindeki acı sensörleri,...
...bacaktaki sinirler ve omurilik boyunca ilerleyecek sinyaller yollar.
Saniyeler içinde, beyin muhtemelen bir çoğumuzu...
...bayıltacak kadar çok acı sinyaliyle dolar.
Araştırmalar kadınların acıyı erkeklerden daha erken...
...hissettiğini, ama daha çok acıya dayanabildiklerini gösteriyor.
Zihninizi güçlü tutmalısınız.
Herkesin bu işin içine girip de bunu yapabileceğini sanmıyorum.
İnsan kendine acı çektirirken...
...bir yandan da narin olamazsınız, bale ise tam olarak budur.
Profesyonel bale dansçıları...
...sürekli çalışarak ve gösterilerle...
...acıya dayanıklılıklarını geliştiriyorlar.
Herkesin ufak tefek acısı hatta sakatlandığı olur.
Eğer tüm yaptığımız şikayet edip durmak olsaydı gösteri yapamazdık.
İster balenin güzelliği olsun ister futbolun şiddeti...
...beynimiz çok yüksek seviyedeki acılara dayanabilir.
Bedenimizin dirençlilik gücünü salıvermesi bir yana...
...zihnimiz aynı zamanda insanüstü hızlara çıkmamızı da sağlayabilir.
Beynimiz maruz kalmanın ölümcül olabileceği...
...bir tehlike sezdiğinde hemen bu gücü devreye sokarız.
Bu tehlikeyle yüzleşmek yerine...
...kaçmak için bedenlerimizi sınırlarının son noktasına kadar zorlarız.
Kontrol edilemeyen bir yangın Güney Kaliforniya tepelerinde...
...inanılmaz bir hızla ilerliyor.
Bu yangının yolu üzerinde kalan...
...bir polis memuru, yarışatlarından daha hızlı bir ivmelenme yapıyor.
İşte içimizden gelen, hayat kurtarıcı bir güç patlaması.
Güçlü rüzgarlar ben alevleri kuru çalılarla...
...kaplı tepelerin üzerine sürdü.
Ventura eyaletinde şimdiye kadar 4000 akr bölge kül oldu.
Polis memuru Dan Perkins, yayılan orman yangınının...
...mahsur bıraktığı bölge sakinlerine ulaşmaya çalışıyordu.
Ortalık cehennem gibiydi.
Çok yoğun bir ateş ve duman vardı.
Görüş sınırı oldukça düşüktü.
Şu anda onlara doğru gidiyorum.
Tam oldukları yere gitmeye çalışacağım.
Yangının geçtiği yerlerde, yollara ağaçlar düşüyordu.
Çitler falan da yanıyordu.
Bulundukları ev henüz yangına kapılmamıştı.
Ama yakında o da olacaktı.
Yaklaştıkça, Dan'in bedeni alarm durumuna geçiyor.
Yangın her an sıçrayabilir.
Millet, arabalarınıza binin ve beni takip edin.
Çabuk! Çabuk!
Arabalarına doğru yola koyuldular.
İşte tam o sırada, yangın fırtınası gözüktü.
Bir anda sıçradığında benden 60-70 feet yüksekteydi.
Her şey buraya kadarmış dedim. Öleceğimi düşündüm.
Patlayan bir ateş topu, olimpik koşucuları bile geçebilir.
Ve normalde Polis Perkins'i de yutması gerekirdi.
Ama onun yüksek alarm durumu...
...çok güçlü bir biokimyasal tepkimeyi tetikledi.
Adrenalin bedenine aşırı yükleme yaparak...
...sahip olduğunu bile bilmediği bir gücü serbest bırakıyor.
Adrenalin çok hünerli bir hormondur.
Odaklanırsınız...
...bütün hislerinizi, işitmenizi, koku alma duyunuzu...
...zihin işlevlerinizi güçlendirir. Bu şekilde tehlikeli bir durumdan...
...kurtulmak için kendinizi gerçekten yoğunlaşmış bulursunuz.
Dan tehlikeyi sezer sezmez...
...beynindeki tehlike merkezi bedenine yükleme yapar.
Ve o da hayatı için koşmaya başlar.
Bu ani tepkisi, ciddi bir tepkime serisini tetikler.
Dan'in böbreklerinin hemen üstündeki...
...böbrek üstü bezleri adrenalin hormonunu kan dolaşımına katar.
Adrenalin de onun kalp atış hızını yükseltir.
Artık kan, kaslarına daha hızlı ulaşmaktadır.
Aynı zamanda adrenalin karaciğerlere de kanı yakıt olarak kullanılacak...
...kan şekeri olan glükozla doldurmasını ister.
Ama bu bile onu kurtarmaya yetmeyecektir.
Dan'in güvenliğe doğru yaptığı koşuyu asıl dopingleyen...
...bir anda oluşan enerjidir.
Bu enerji orada,...
...kaslarımızın içinde böyle acil durumlar için saklanır.
İnsan bedeninin içinde, acil durumlara...
...hazırlanabilmek için sakladığı...
...ciddi miktarda kaynak vardır.
Bir çeşit yüksek kapasiteli pil gibidir de diyebiliriz.
Bu enerjiyi sürekli saklar.
İhtiyacınız olduğundaysa...
...bu ani patlamayı yaşarsınız ve o enerjiden faydalanırsınız.
Bu enerjiye ATP denir.
ATP, adenozin trifosfat,...
...işte bizi hayatta tutan enerji molekülü.
ATP kaslarımız için yakıt görevi görür.
Glükozun ya da yağların yakılmasıyla elde edilir.
Kaslarımızda da, ani hareketlerde kullanmak ve gerektiğinde bize...
...turbocharge etkisi yapması için "acil durum" ATP'si depolanır.
Bir kaç saniye için...
...bu enerji patlaması Dan'i yetenekli bir kısa mesafe koşucusuna çevirir.
100 metre koşusu...
...insan hızının doruklarının gösterildiği bir sınav.
Bu yarış on saniyeden daha kısa sürüyor.
Bu da sıkı idmanlı bir koşucu için...
...yüksek enerjili ATP patlamasını başlatmak için yeterli bir süre.
Çok değerli ilk dört saniyede...
...koşucunun bedeni en büyük ivmesiyle hızlanır...
...ve acil durum ATP deposunu harcar.
Performansının zirve noktası geride kalmıştır.
Son kırk metrede, aslında koşucu yavaşlamaktadır.
Sonunda, yarış bitince beden de artık durabilir.
Dan'in ATP pillerinin onu tehlikeden kurtarması...
...ve altmış metre uzaktaki arabasına götürmesi gerekiyordu.
O esnada ne yapacağımı, nereye kaçacağımı...
...düşünmedim bile.
Arkamı döndüm ve koşmaya başladım.
Hayatımda bundan daha hızlı koştuğumu sanmıyorum.
Çok kritik bir kaç saniye boyunca...
...Dan bedenini sınırlarına kadar zorladı.
Bu da hayatta kalması için yeterli oldu.
Yangından uzaklaştığımda,...
...ancak o zaman demin ne olduğunun farkına varabildim.
Şoka girmiştim.
Ve hemen geri gitmem gerektiğini hatırladım.
Yangın fırtınası geçtikten sonra...
...Dan bir yüzme havuzunda saklanan sekiz kurbanı...
...kurtarmak için geri döndü.
Dan Perkins, kendi hayatını...
...kurtararak, sekiz kişinin daha hayatını kurtarmış oldu.
Bu kahramanlığı için daha sonra cesaret nişanı aldı.
İnsan bedeni sonsuz türde hareket yapabilir.
Hepsi kendisine güç veren 600'den fazla kas sayesindedir.
Ama kendi başlarına, bu kasların neredeyse hepsi işe yaramazdır.
Yaptığımız her hareket...
...bir çok kasın mükemmel bir uyumla çalışmasını gerektirir.
Sadece yürümek bile 200 kasın eşgüdümüyle gerçekleşir.
Araba sürerken bu sayı 100 olur.
Bir fincan kahveyi masadan almak için bile 70 kas çalışır.
Bu düzenek gerçekten çok basit bir şekilde çalışır.
Sinir sistemimiz aracılığıyla...
...kaslarımıza sinirsel uyarılar yollarız.
Eğer bütün bu kaslarımız düzgünce, iyi düzenlenmiş...
...ve eşzamanlı bir şekilde çalışırlarsa...
...bu hareketleri gerçekleştirebiliriz.
Bütün kaslarımız...
...aynı sayıda sinir tarafından kontrol edilmiyor.
Bedenimizin en büyük kasları olan...
...bacak kaslarımız 500 sinirden komut alırlar.
En büyük çekme gücü bu kaslarımızda bulunur.
Ancak gerçek sihir büyük kaslarımızı değil, küçük kaslarımızı...
...nasıl hareket ettirdiğimizde saklı.
Bedenimizdeki en karmaşık ve en kullanışlı...
...organlarımız olan ellerimizdeki kaslar 4000 sinir tarafından...
...kontrol edilir.
Her elimizde 27 kemik, 30 ayrı kas ve bin milden...
...daha uzun sinir hücresi ve kan damarı bulunur.
Bunların hepsini eşgüdümlü kullanmak beynimiz için ağır bir iştir.
Basitçe ellerimiz kullanmak bile beynimizdeki hareketle ilgili...
...bölümün neredeyse yarısını işgal eder.
Her hareketimizi beyin hücreleri arasındaki...
...bir takım bağlantılar yönetir.
Ancak, insanoğlu bu bağlantılarla doğmaz.
Bunları öğrenmemiz gerekir.
Bu yeteneği yaşadıkça kazanır ve geliştiririz.
İlginçtir, bu gücü nasıl kontrol edebileceğimizi...
...uyurken bile öğreniriz.
Bir futbol oyuncusunun topa her vuruşunda...
...beyni kaslarının gücünü ve zamanlamasını kaydeder ve depolar.
Böylece her denemede başarması daha da kolaylaşır.
Yakında sinir uyarıları, düşünmesine gerek kalmadan kaslarına saniyede...
...4000 inçten daha hızlı bir şekilde uçacak.
Ve hareket otomatikleşecek.
Aslında bu alıştırma, hem sahada devam eder...
...hem de gece boyunca.
Koç bize her zaman dinlenmemizi...
...erken uyumamızı falan söylerdi.
Çünkü eğer uyumazsak, bu maçta da bizi etkileyecekti...
...ve ne oynamak isteyecektik, ne de başka bir şey yapmak.
Uyumak Marco'ya dinlenmiş olmaktan daha fazlasını kazandırıyor.
Marco uyurken...
...bütün gün geliştirdiği yetenekleri, beyninde...
...bağlantılar olarak yerini alıyor, ve sağlamlaşıyor.
Hepimiz için, beynimizin rüya görürkenki faaliyeti...
...yeteneklerimizi geliştirmek için uyanıkken...
...yaptıklarımız kadar önemlidir.
Geceleri uyuduğunuzda, özellikle REM uykusunda,...
...yani rüyalarımızı gördüğümüz uyku devresinde,...
...hafızanızdakiler kalıcı hale gelir.
Bir şeyleri bu dönemde öğrenirsiniz.
Eğer bir futbol oyuncusuysanız...
...ya da atletik anlamda neyle uğraşıyorsanız...
...rüyalarınız da bunlarla ilgili olacaktır.
Ve kafanızı bunlara daha fazla yordukça...
...bedeninize daha fazla uyarı gönderdikçe...
...bunları öğrenmeniz de daha kolay hale gelecek.
Uyurken bile.
Ortalama olarak...
...hepimiz hayatımızın 6 yılını rüya görerek geçiririz.
Ve rüya görürken...
...kaslarımızın hareketlerini kalıcı hale getiririz.
Kaslarımızın devamlı çalışmasını sağlamak içinse...
...başka bir güce ihtiyaç duyarız.
Sizde de bulunduğuna inanmakta zorlanacağınız bir güç.
Bu gizli gücünüz...
...sizin saatlerce aralıksız hareket etmenizi sağlayabilir.
Paul Hopfensperger 21 millik...
...İngiliz Kanalı'nı yüzerek geçmeye çalışıyor.
Antrenmanının bir parçası olarak, 16 pound yağ yaptı.
Bu yağ hücreleri büyüdükçe...
...Paul'ül kolları, göğüsleri ve göbeği kalınlaşmıştır.
Kulağınıza öyle gelmese de, öyle görünmese de, bu beden gayet atletik.
Muhtemelen bizim atalarımız da böyle gözüküyorlardı.
Onlar için yağlar, enerji depolamak için çok önemli bir yöntemdi.
Hırslı bir yüzücü de, sürekli hareketli olmaları ve çok yüksek...
...seviyedeki fiziksel faaliyetini aldığı besinlerle dengeleme...
...konusunda atalarımıza çok benzer.
Onlar da sürekli avlanırlardı.
Yani bir yüzücüye bakarsanız yakıt olarak kullandıkları...
...maddenin çoğunlukla gerçekten yağ olduğunu göreceksiniz.
Hem perhizle aldıkları yağ, hem de zaten depolanan yağ.
Paul buz gibi suya bir defa daldıktan sonra...
...başarısını bedeninde depolananları nasıl kullanacağı belirleyecek.
Başlangıçta, Paul'ün son yemeğinde aldığı, karaciğerlerinde...
...ve kaslarında depolanan karbonhidrat hemen glikoza dönüşür...
...ve oksijenle yakılarak ona enerji sağlar.
Bu esnada Paul'ün kasları saatte 3000 kalori yakmaktadır.
Bu da üç tane büyük boy hamburgerin kalorisine eşittir.
Ama üç mil sonra...
...bu kolayca bulunan glikoz bitmeye başlar.
Paul bir yakıt krizi yaşamaktadır.
Bu aşamaya atletler arasında "duvar" denir.
Maraton koşucularının en çok korktuğu aşama da budur.
Ortalama bir insanın...
...iki ya da üç saatlik enerjisi vardır.
İşte bu enerji tükendiğinde,...
...ki bu duruma "duvara çarpmak" da denir,...
...fiziksel bir bitkinlik hissetmeye başlarsınız...
...hatta zihinsel olarak da kendinizi tamamen tükenmiş, artık durmanız...
...gerekiyormuş gibi hissedersiniz.
Beyniniz kan şekerinizin düştüğünü fark edince...
...size kendinizi o kadar kötü hissettirir ki artık pes etmek istersiniz.
Ama devam etmek için...
...beyniniz yeni bir yakıt kaynağı bulmak zorundadır.
Bedeniniz bu kaynağı elde etmek için şaşırtıcı bir şey yapar.
Kendi yağıyla beslenmeye başlar, yani kendi kendine yamyamlaşır.
Bir çoğumuzda, yağ hücreleri üretilmez ya da yakılmaz.
Ne kadar yağ taşıyacağımıza...
...bağlı olarak sadece büzüşür ya da şişerler.
Glikoz bitmek üzereyken...
...enerji eldesi için yağ hücrelerini kullanmaya başlarız.
Ama yağın işlenmesi karbonhidratlardan uzun sürer.
Bu kaynak gecikmesiyse çoğu koşucunun kesilmesine neden olur.
En iyi koşucular bu olayı o kadar çok yaşarlar ki...
...bedenleri yakıt kaynağının değişim işleminin altından kalkabilir.
Bu da onların "duvar"ı aşıp bitiş çizgisine kadar gitmelerini sağlar.
Ama bu adamlar için başarıya giden yolda geçen süre...
...Paul'ün geçireceği zamanın ancak dörtte biri kadar.
Koşucular gibi, onun da yakıt kaynağını değiştirmesi...
...ve yağlarını tüketmeye başlaması gerek.
Paul'ün fazlalık yağ katmanları yakıt deposuna 60000 kalori daha ekledi.
Bu da ilk atladığında karaciğerinden ve kaslarından...
...kullanılan glikozun verdiği enerjinin 10 katına eşit.
Ama yağı yakıta çevirmek için daha fazla oksijen...
...ve akciğerlerini daha fazla yorması gerek.
Dakikada 20 galon havayı, insan saçının telinden daha dar...
...kanallardan ve toplam yüzeyi bir tenis kortunun...
...yarısına eşit olan membranlardan...
...geçirerek içine çekiyor.
Bu güç Paul'ü ilk altı saatte on iki millik...
...bir mesafe boyunca götürdü.
Ama bu kanalın uzunluğunun sadece yarısı ediyor.
Başarmak için, neredeyse akşamüstüne kadar kasların...
...yakıt pompalamaya devam etmesi gerek.
Aslına bakarsanız, hepimizin bedeni Paul'ünkü gibi tasarlanmıştır.
O sadece çalışarak bunu ortaya çıkarmıştı.
Paul'ün antrenmanı...
...kalp performansını geliştirmek üzerine kuruluydu.
Ortalama bir insan kalbinin 5 litre kan çıkışı vardır.
Ama çalışmış birisinin...
...kalbi 35 litreye kadar kan pompalayabilir.
Bu da daha fazla kanla, daha fazla oksijenin dağıtılması...
...ve kesilmeden devam etmeniz için...
...daha fazla enerji üretebilmeniz demektir.
Her dakika Paul'ün kalbi...
...bizim kalbimizin pompaladığından 7 kat kan pompalıyor.
Ve bunu bir kaç saat boyunca yapıyor.
Bu da onu kanalda 18 mil boyunca idare etti.
Artık Fransız kıyısı sadece üç mil ötede.
Bu yüzüşü Paul'e 14 pound yağa mal oldu.
Bir günde, birçoğumuzun bir haftada yaktığından...
...daha çok kalori yaktı.
Aslında hepimiz böyle büyük...
...miktarda enerji depolayabilecek ve yakabilecek şekilde tasarlandık.
Bitkinliğe rağmen...
...Paul kalbini ve kaslarını son bir hamle için daha zorluyor.
Yorucu geçen 14 saatin ardından, Paul karaya çıkıyor.
Başardı.
Bu...
Bu harika bir deneyimdi bence.
Kulağa garip gelse de...
...bedenlerimiz böyle sınavları verebilecek nitelikte.
bunun nedeni hayatta kalmak için bedenimizin yağ depolayacak
...şekilde tasarlanmış olması.
Bu bedenimizi sınırlarına...
...zorlayabileceğimiz bir çok yoldan sadece birisi.
İçimizde saklı bir güç, bir kas ve kemik ağı...
...bize eşi olmayan bir esneklik,...
...muhteşem bir eşgüdüm,...
...ve bir kriz anında, kurtulmamız için yabani bir güç ve hız sağlıyor.
İş gövde gösterisine gelirse...
...hepimizin içinde yaşayan bir süper kahraman var:
İnsanoğlunun bedeni.